Informatie gevraagd: Edities van de gereformeerde Liturgie (1566-1639)

Informatie gevraagd: Edities van de gereformeerde Liturgie (1566-1639)

In het najaar van 2019 is het project ‘The Dynamics of the Classical Reformed Liturgy in the Netherlands’ van start gegaan, een samenwerkingsverband van de Theologische Universiteit Kampen en de Protestantse Theologische Universiteit waarbij ook enkele onderzoekers van buiten deze universiteiten betrokken zijn. Een van de doelen van het project is een tekstkritische uitgave van de Liturgie, de verzameling liturgische formulieren en gebeden waarvoor Petrus Dathenus in 1566 de basis heeft gelegd. De tekstkritische uitgave beslaat vooralsnog de periode 1566-1639. Verder zijn er vier proefschriften in voorbereiding, over het formulier van de kinderdoop, het avondmaal, het huwelijk en de formulieren voor de bevestiging van ambtsdragers. Als promotor treden hierbij op prof.dr. E.A. de Boer en prof.dr. W.H.Th. Moehn.

De Liturgie is, vrijwel altijd tezamen met de (Heidelbergse) Catechismus, in de meeste gevallen uitgegeven achter het Psalmboek met de door Dathenus berijmde psalmen. We kennen in de genoemde periode overigens ook enkele gevallen van een zelfstandige Catechismusuitgave met de Liturgie. Verder zien we vaak dat het Psalmboek, inclusief dus Catechismus en Liturgie, is gevoegd achter een Nieuwe Testament of Bijbel. Het kan dan gaan om een zelfstandig uitgegeven Psalmboek dat erbij ingebonden is, maar meestal gaat het om een Psalmboek dat met het Nieuwe Testament of de Bijbel tezamen een zelfstandige boekeenheid vormt.

Wie bibliografische bronnen als Fontes Hymnodiae, Typographa Batava, en Netherlandish Books doorneemt, ontdekt dat er in de verschillende vormen tal van edities van de Liturgie bewaard zijn gebleven. Maar gaandeweg is ons ook duidelijk geworden dat vele niet bewaard zijn gebleven, of althans niet publiek toegankelijk zijn en daarmee verloren worden geacht. Uit onderzoek weten we inmiddels dat we op dit moment naast de ongeveer 150 bekende edities er mogelijk meer dan 100 niet kennen. De meeste zijn in de Noordelijke Nederlanden gedrukt, maar we hebben ook kennis van enkele exemplaren uit bijvoorbeeld Antwerpen en Gent. We willen nu een poging doen tot op heden niet bekende exemplaren van de Liturgie uit de periode 1566-1639 die in particulier bezit zijn, in kaart te brengen.

Heeft u in particulier bezit een (Heidelbergse) Catechismus, Psalmboek met Datheens of Marnix’ psalmen, Nieuwe Testament of Bijbel (met Psalmboek) uit 1566-1639, wilt u zich dan melden? Bij een Nieuwe Testament of Bijbel zal het dan nodig zijn te kijken of tevens in de band(en) een Psalmboek of Catechismus is opgenomen. Deze worden namelijk zelden of nooit op de titelpagina van het Nieuwe Testament of de Bijbel vermeld. Zit de Liturgie er niet in, dan is het voor ons project niet interessant. Het gaat met nadruk om uitgaven uit déze jaren. We gaan uiteraard prudent met de gegevens om. Mocht op enigerlei wijze sprake zijn van publicatie, dan gebeurt dat alleen in overleg met u.